Hồ Con Rùa qua các thời kỳ lịch sử

Nguồn: lophocvuive.com
Saigon 1972 - Hồ Con Rùa.

Tại sao Hồ Con Rùa lại mất đi con rùa?

Có rất nhiều giai thoại truyền miệng về hồ Con Rùa, và tất cả đều mang một màu sắc tâm linh, phong thủy huyền bí. 

Giai thoại được nhắc đến nhiều nhất là vào năm 1967, khi tướng Nguyễn Văn Thiệu lên làm tổng thống Việt Nam Cộng Hòa, đã mời một thầy phong thủy người Hoa nổi tiếng đến coi thế đất tại dinh Độc Lập. Người thầy phong thủy này khen vị trí của dinh là vị trí của long mạch, trấn yểm vị trí của đầu rồng (nên còn gọi dinh Độc Lập là phủ Đầu Rồng) . Cũng theo lời thuật trên thì con rồng này đầu tại dinh Độc Lập và đuôi nằm tại vị trí Công trường Chiến sĩ, tuy phát hưng vượng, nhưng do đuôi rồng hay vùng vẫy nên sự nghiệp không bền, vì vậy cần phải cúng yểm bùa bằng cách đúc một con rùa lớn để trấn đuôi rồng không vùng vẫy nữa thì mới giữ được ngôi vị tổng thống lâu dài. Cũng vì thế, mà theo một số người thì kiến trúc tháp cao giống như hình một thanh gươm (hoặc cây đinh/kim), đóng xuống hồ nước để giữ chặt đuôi rồng, và khuôn viên hồ nước có hình bát quái, bên giữa có hình âm dương.

Giả thiết đầu tiên xuất phát từ quan niệm phong thủy đó, vào năm 1978, một nhóm người phản đối chính quyền Việt Nam thống nhất đã đặt bom phá hủy mà theo nhà nước là với mục đích "giải thoát cho đuôi rồng để nó phá chính quyền mới".

Giả thiết thứ hai thì cho rằng con rùa được phá bởi chính quyền mới cho phá vì tấm bia trên lưng con rùa mang tên những nước đã viện trợ chính quyền Việt Nam Cộng Hoà, để lại con rùa như một sự thừa nhận công lao của các nước trên.

Giả thiết cuối cùng là con rùa đã bị phá để bán ve chai, tuy nhiên, quan điểm này không thuyết phục lắm, SGNX cũng nêu ra như một tư liệu cho bà con.

Như vậy, xung quanh hồ Con Rùa là bao câu chuyện kỳ lạ mà tới thời nay vẫn chưa giải đáp được. Dù gì đi nữa thì  hồ Con Rùa là điểm đến rất được ưa thích. Vòng xoay này vốn dĩ là điểm giao nhau của những con đường nhỏ, tồn tại từ lâu đời quanh năm ít khói bụi vì có những hàng cây xanh hai bên đường. Vào buổi sáng hay chiều mát, nơi đây là điểm dừng chân hóng gió, ngắm phố phường yêu thích của nhiều bạn trẻ và người dân thành phố. 

[NCT]
Nguồn hình: manhhai.
Saigon 1972 - Hồ Con Rùa.

Tại sao Hồ Con Rùa lại mất đi con rùa?

Có rất nhiều giai thoại truyền miệng về hồ Con Rùa, và tất cả đều mang một màu sắc tâm linh, phong thủy huyền bí.

Giai thoại được nhắc đến nhiều nhất là vào năm 1967, khi tướng Nguyễn Văn Thiệu lên làm tổng thống Việt Nam Cộng Hòa, đã mời một thầy phong thủy người Hoa nổi tiếng đến coi thế đất tại dinh Độc Lập. Người thầy phong thủy này khen vị trí của dinh là vị trí của long mạch, trấn yểm vị trí của đầu rồng (nên còn gọi dinh Độc Lập là phủ Đầu Rồng) . Cũng theo lời thuật trên thì con rồng này đầu tại dinh Độc Lập và đuôi nằm tại vị trí Công trường Chiến sĩ, tuy phát hưng vượng, nhưng do đuôi rồng hay vùng vẫy nên sự nghiệp không bền, vì vậy cần phải cúng yểm bùa bằng cách đúc một con rùa lớn để trấn đuôi rồng không vùng vẫy nữa thì mới giữ được ngôi vị tổng thống lâu dài. Cũng vì thế, mà theo một số người thì kiến trúc tháp cao giống như hình một thanh gươm (hoặc cây đinh/kim), đóng xuống hồ nước để giữ chặt đuôi rồng, và khuôn viên hồ nước có hình bát quái, bên giữa có hình âm dương.

Giả thiết đầu tiên xuất phát từ quan niệm phong thủy đó, vào năm 1978, một nhóm người phản đối chính quyền Việt Nam thống nhất đã đặt bom phá hủy mà theo nhà nước là với mục đích "giải thoát cho đuôi rồng để nó phá chính quyền mới".

Giả thiết thứ hai thì cho rằng con rùa được phá bởi chính quyền mới cho phá vì tấm bia trên lưng con rùa mang tên những nước đã viện trợ chính quyền Việt Nam Cộng Hoà, để lại con rùa như một sự thừa nhận công lao của các nước trên.

Giả thiết cuối cùng là con rùa đã bị phá để bán ve chai, tuy nhiên, quan điểm này không thuyết phục lắm, SGNX cũng nêu ra như một tư liệu cho bà con.

Như vậy, xung quanh hồ Con Rùa là bao câu chuyện kỳ lạ mà tới thời nay vẫn chưa giải đáp được. Dù gì đi nữa thì hồ Con Rùa là điểm đến rất được ưa thích. Vòng xoay này vốn dĩ là điểm giao nhau của những con đường nhỏ, tồn tại từ lâu đời quanh năm ít khói bụi vì có những hàng cây xanh hai bên đường. Vào buổi sáng hay chiều mát, nơi đây là điểm dừng chân hóng gió, ngắm phố phường yêu thích của nhiều bạn trẻ và người dân thành phố.

[NCT]
Nguồn hình: manhhai.
Nguyên thủy ban đầu, tại vị trí Hồ Con Rùa hiện nay, vào năm 1790 là vị trí cổng thành Khảm Khuyết của thành Bát Quái (còn gọi là thành Quy). Về sau vua Minh Mạng đổi tên thành cửa Vọng Khuyết. Tuy nhiên sau cuộc nổi loạn của Lê Văn Khôi (1833-1835) thì vào năm 1837, nhà vua đã cho phá thành Bát Quái và xây dựng một ngôi thành nhỏ hơn mang tên là thành Phụng. Vị trị cửa Khảm Khuyết trở thành một điểm ở ngoài thành.

Ảnh: bản vẽ hoạ thành Quy-Gia Định, cửa Khảm Khuyết nằm ở góc trái trên cùng.
Nguyên thủy ban đầu, tại vị trí Hồ Con Rùa hiện nay, vào năm 1790 là vị trí cổng thành Khảm Khuyết của thành Bát Quái (còn gọi là thành Quy). Về sau vua Minh Mạng đổi tên thành cửa Vọng Khuyết. Tuy nhiên sau cuộc nổi loạn của Lê Văn Khôi (1833-1835) thì vào năm 1837, nhà vua đã cho phá thành Bát Quái và xây dựng một ngôi thành nhỏ hơn mang tên là thành Phụng. Vị trị cửa Khảm Khuyết trở thành một điểm ở ngoài thành.

Ảnh: bản vẽ hoạ thành Quy-Gia Định, cửa Khảm Khuyết nằm ở góc trái trên cùng.
Sau khi người Pháp chiếm được thành Gia Định (là tên chính thức của thành Phụng), họ đã cho san bằng ngôi thành này vào ngày 8 tháng 3 năm 1859. Vào năm 1878, người Pháp cho xây dựng một  tháp nước  tại vị trí Hồ Con Rùa ngay nay để cung cấp nước uống cho cư dân trong vùng. 

Ảnh: Tháp nước ở vị trí vòng xoay Hồ con Rùa ngày nay.
Sau khi người Pháp chiếm được thành Gia Định (là tên chính thức của thành Phụng), họ đã cho san bằng ngôi thành này vào ngày 8 tháng 3 năm 1859. Vào năm 1878, người Pháp cho xây dựng một tháp nước tại vị trí Hồ Con Rùa ngay nay để cung cấp nước uống cho cư dân trong vùng.

Ảnh: Tháp nước ở vị trí vòng xoay Hồ con Rùa ngày nay.
Tháp nước nơi vòng xoay hồ con rùa ngày nay. Tháp nước cao 20 m, có dung tích 100 m3, xây dựng hoàn thành năm 1880. Có lẽ hình này chụp vào dịp khánh thành, xung quanh còn trống trơn chưa có cây cối như trong hình các postcard sau này.

[NCT]
Nguồn hình: manhhai.
Tháp nước nơi vòng xoay hồ con rùa ngày nay. Tháp nước cao 20 m, có dung tích 100 m3, xây dựng hoàn thành năm 1880. Có lẽ hình này chụp vào dịp khánh thành, xung quanh còn trống trơn chưa có cây cối như trong hình các postcard sau này.

[NCT]
Nguồn hình: manhhai.
Đến năm 1921 thì tháp nước bị phá bỏ do không còn đủ sức đáp ứng nhu cầu cung cấp nước nữa. Tại vị trí này, người Pháp đã cho xây dựng một tượng đài ba binh sĩ Pháp bằng đồng với hồ nước nhỏ, để đánh dấu cuộc xâm chiếm và biểu tượng của việc người Pháp làm chủ Đông Dương. Do đó người địa phương thường gọi nó là Công trường Ba hình. 

Ảnh: Tượng Đài chiến sĩ trận vong Thế chiến thứ nhất-Công trường Ba Hình.
Đến năm 1921 thì tháp nước bị phá bỏ do không còn đủ sức đáp ứng nhu cầu cung cấp nước nữa. Tại vị trí này, người Pháp đã cho xây dựng một tượng đài ba binh sĩ Pháp bằng đồng với hồ nước nhỏ, để đánh dấu cuộc xâm chiếm và biểu tượng của việc người Pháp làm chủ Đông Dương. Do đó người địa phương thường gọi nó là Công trường Ba hình.

Ảnh: Tượng Đài chiến sĩ trận vong Thế chiến thứ nhất-Công trường Ba Hình.
Các tượng đài này tồn tại đến năm 1964 thì bị Chính phủ Việt Nam Cộng hòa phá bỏ, chỉ còn lại hồ nước nhỏ. Giao lộ cũng được đổi tên thành Công trường Chiến sĩ

Ảnh: Tượng ở Công trường Chiến sĩ bị giật đổ.
Các tượng đài này tồn tại đến năm 1964 thì bị Chính phủ Việt Nam Cộng hòa phá bỏ, chỉ còn lại hồ nước nhỏ. Giao lộ cũng được đổi tên thành Công trường Chiến sĩ

Ảnh: Tượng ở Công trường Chiến sĩ bị giật đổ.
Thời điểm xây dựng Hồ Con Rùa chưa được xác định chính xác. Một số tài liệu cho là nó được xây dựng vào năm 1965, vài tài liệu khác thì cho là 1967. Người thiết kế Hồ con Rùa là kiến trúc sư Nguyễn Kỳ. Mẫu thiết kế của ông được chọn trong cuộc thi tìm quy hoạch mới cho địa danh này (Nguyễn Kỳ nay sống tại Sydney, Australia).

Ảnh: Hồ Con Rùa năm 1972
Thời điểm xây dựng Hồ Con Rùa chưa được xác định chính xác. Một số tài liệu cho là nó được xây dựng vào năm 1965, vài tài liệu khác thì cho là 1967. Người thiết kế Hồ con Rùa là kiến trúc sư Nguyễn Kỳ. Mẫu thiết kế của ông được chọn trong cuộc thi tìm quy hoạch mới cho địa danh này (Nguyễn Kỳ nay sống tại Sydney, Australia).

Ảnh: Hồ Con Rùa năm 1972
Có rất nhiều giai thoại truyền miệng về hồ Con Rùa, và tất cả đều mang một màu sắc tâm linh, phong thủy huyền bí. 

Giai thoại được nhắc đến nhiều nhất là vào năm 1967, khi tướng Nguyễn Văn Thiệu lên làm tổng thống Việt Nam Cộng Hòa, đã mời một thầy phong thủy người Hoa nổi tiếng đến coi thế đất tại dinh Độc Lập. Người thầy phong thủy này khen vị trí của dinh là vị trí của long mạch, trấn yểm vị trí của đầu rồng  (nên còn gọi dinh Độc Lập là phủ Đầu Rồng) . Cũng theo lời thuật trên thì con rồng này đầu tại dinh Độc Lập và đuôi nằm tại vị trí Công trường Chiến sĩ, tuy phát hưng vượng, nhưng do đuôi rồng hay vùng vẫy nên sự nghiệp không bền, vì vậy cần phải cúng yểm bùa bằng cách đúc một con rùa lớn để trấn đuôi rồng không vùng vẫy nữa thì mới giữ được ngôi vị tổng thống lâu dài. Cũng vì thế, mà theo một số người thì kiến trúc tháp cao giống như hình một thanh gươm (hoặc cây đinh/kim), đóng xuống hồ nước để giữ chặt đuôi rồng, và khuôn viên hồ nước có hình bát quái, bên giữa có hình âm dương.

Ảnh: Bia trên lưng Hồ Con Rùa-ảnh chụp năm 1972
Có rất nhiều giai thoại truyền miệng về hồ Con Rùa, và tất cả đều mang một màu sắc tâm linh, phong thủy huyền bí.

Giai thoại được nhắc đến nhiều nhất là vào năm 1967, khi tướng Nguyễn Văn Thiệu lên làm tổng thống Việt Nam Cộng Hòa, đã mời một thầy phong thủy người Hoa nổi tiếng đến coi thế đất tại dinh Độc Lập. Người thầy phong thủy này khen vị trí của dinh là vị trí của long mạch, trấn yểm vị trí của đầu rồng (nên còn gọi dinh Độc Lập là phủ Đầu Rồng) . Cũng theo lời thuật trên thì con rồng này đầu tại dinh Độc Lập và đuôi nằm tại vị trí Công trường Chiến sĩ, tuy phát hưng vượng, nhưng do đuôi rồng hay vùng vẫy nên sự nghiệp không bền, vì vậy cần phải cúng yểm bùa bằng cách đúc một con rùa lớn để trấn đuôi rồng không vùng vẫy nữa thì mới giữ được ngôi vị tổng thống lâu dài. Cũng vì thế, mà theo một số người thì kiến trúc tháp cao giống như hình một thanh gươm (hoặc cây đinh/kim), đóng xuống hồ nước để giữ chặt đuôi rồng, và khuôn viên hồ nước có hình bát quái, bên giữa có hình âm dương.

Ảnh: Bia trên lưng Hồ Con Rùa-ảnh chụp năm 1972
Ngoài ra còn có ý kiến cho rằng kiến trúc tháp lại giống hình đuôi rồng vươn cao, nhưng có con rùa đè chặt ở phần đầu ngọn. Số khác thì lại cho là nhìn từ trên cao xuống thì toàn thể kiến trúc trông giống như một con rùa.

Ảnh: Hồ Con Rùa năm 1972
Ngoài ra còn có ý kiến cho rằng kiến trúc tháp lại giống hình đuôi rồng vươn cao, nhưng có con rùa đè chặt ở phần đầu ngọn. Số khác thì lại cho là nhìn từ trên cao xuống thì toàn thể kiến trúc trông giống như một con rùa.

Ảnh: Hồ Con Rùa năm 1972
Tuy nhiên, khi tìm hiểu các album chụp về Sài Gòn trước năm 1975 thì xuất hiện một số hình ảnh thú vị về hồ Con Rùa và cũng phần nào nói lên ngồn gốc của cái tên. Một số bài viết cho rằng có 1 công trình xây dựng tại vòng xoay hồ Con Rùa là Đài kỷ niệm Viện trợ Quốc tế cho Việt Nam Cộng Hòa tức miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Tháp cao nhất ở giữa nhìn như một bông hoa chính là hình ảnh cách điệu của những bàn tay đón nhận viện trợ. Bia trên lưng rùa một mặt thì khắc câu tri ân các quốc gia đã viện trợ, một mặt khắc tên tất cả các quốc gia này.  Con rùa này trông như được đúc bằng đồng nhưng thật ra nó được làm bằng lá đồng mỏng, ốp trên khung sườn bằng thép góc và thép lá. Vì vậy không tốn kém mấy về vật liệu và dễ thực hiện. Và vào đầu năm 1976 (hay 1978), tấm bia và con rùa bị phá hủy trong một vụ nổ, tuy con rùa không còn nhưng người dân vẫn quen gọi là Hồ Con Rùa, thay cho tên gọi chính thức.

Ảnh: Bia trên lưng Rùa khắc tên các quốc gia viện trợ.
Tuy nhiên, khi tìm hiểu các album chụp về Sài Gòn trước năm 1975 thì xuất hiện một số hình ảnh thú vị về hồ Con Rùa và cũng phần nào nói lên ngồn gốc của cái tên. Một số bài viết cho rằng có 1 công trình xây dựng tại vòng xoay hồ Con Rùa là Đài kỷ niệm Viện trợ Quốc tế cho Việt Nam Cộng Hòa tức miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Tháp cao nhất ở giữa nhìn như một bông hoa chính là hình ảnh cách điệu của những bàn tay đón nhận viện trợ. Bia trên lưng rùa một mặt thì khắc câu tri ân các quốc gia đã viện trợ, một mặt khắc tên tất cả các quốc gia này. Con rùa này trông như được đúc bằng đồng nhưng thật ra nó được làm bằng lá đồng mỏng, ốp trên khung sườn bằng thép góc và thép lá. Vì vậy không tốn kém mấy về vật liệu và dễ thực hiện. Và vào đầu năm 1976 (hay 1978), tấm bia và con rùa bị phá hủy trong một vụ nổ, tuy con rùa không còn nhưng người dân vẫn quen gọi là Hồ Con Rùa, thay cho tên gọi chính thức.

Ảnh: Bia trên lưng Rùa khắc tên các quốc gia viện trợ.
Ngày nay, hồ Con Rùa là điểm đến rất được ưa thích. Vòng xoay này vốn dĩ là điểm giao nhau của những con đường nhỏ, tồn tại từ lâu đời quanh năm ít khói bụi vì có những hàng cây xanh hai bên đường. Vào buổi sáng hay chiều mát, nơi đây là điểm dừng chân hóng gió, ngắm phố phường yêu thích của nhiều bạn trẻ và người dân thành phố. . Quanh cái vòng xoay giao thông có đài phun nước này, cuộc sống không bao giờ ngơi nghỉ, bất kể ngày hay đêm.

Ảnh: Vòng xoay Hồ Con Rùa ngày nay.
Ngày nay, hồ Con Rùa là điểm đến rất được ưa thích. Vòng xoay này vốn dĩ là điểm giao nhau của những con đường nhỏ, tồn tại từ lâu đời quanh năm ít khói bụi vì có những hàng cây xanh hai bên đường. Vào buổi sáng hay chiều mát, nơi đây là điểm dừng chân hóng gió, ngắm phố phường yêu thích của nhiều bạn trẻ và người dân thành phố. . Quanh cái vòng xoay giao thông có đài phun nước này, cuộc sống không bao giờ ngơi nghỉ, bất kể ngày hay đêm.

Ảnh: Vòng xoay Hồ Con Rùa ngày nay.

Xem Thêm