Lễ phục tế Nam Giao thời Nguyễn

Chiếc túi vải đựng các bức họa
Chiếc túi vải đựng các bức họa
Bức tranh miêu tả nhà vua (có lẽ là vua Thành Thái, trị vì từ năm 1889 đến năm 1907), đang ngự trên ngai vàng trong điện Thái Hòa, hai bên có hai viên Thái giám và hai vị Hiệp lĩnh thị vệ đứng chầu, phía dưới có dòng chữ Hán: Đại Nam hoàng đế sắc phục tại vị cùng các chữ Hán ghi rõ chức phận của những người trong tranh là Hiệp lĩnh thị vệ và Thái giám
Bức tranh miêu tả nhà vua (có lẽ là vua Thành Thái, trị vì từ năm 1889 đến năm 1907), đang ngự trên ngai vàng trong điện Thái Hòa, hai bên có hai viên Thái giám và hai vị Hiệp lĩnh thị vệ đứng chầu, phía dưới có dòng chữ Hán: Đại Nam hoàng đế sắc phục tại vị cùng các chữ Hán ghi rõ chức phận của những người trong tranh là Hiệp lĩnh thị vệ và Thái giám
Bức tranh vẽ nhà vua mặc xiêm và long cổn, đi hia, đội mũ bình thiên, cùng các bồi tế, thị vệ và thái giám, đang chuẩn bị bước lên đàn tế Nam Gia
Bức tranh vẽ nhà vua mặc xiêm và long cổn, đi hia, đội mũ bình thiên, cùng các bồi tế, thị vệ và thái giám, đang chuẩn bị bước lên đàn tế Nam Gia
Bức tranh vẽ hai người mặc lễ phục khác nhau, với hai sắc màu xanh dương và đỏ làm chủ đạo, đầu đội hai chiếc mũ tế khác nhau. Các chữ Hán 皇 親 (Hoàng thân) viết trên tranh cho biết đây là hai vị hoàng thân thuộc tôn thất nhà Nguyễn
Bức tranh vẽ hai người mặc lễ phục khác nhau, với hai sắc màu xanh dương và đỏ làm chủ đạo, đầu đội hai chiếc mũ tế khác nhau. Các chữ Hán 皇 親 (Hoàng thân) viết trên tranh cho biết đây là hai vị hoàng thân thuộc tôn thất nhà Nguyễn
Bức tranh vẽ hai vị quan trong lễ phục màu cam, đầu đội mũ ô sa ngồi đối diện nhau
Bức tranh vẽ hai vị quan trong lễ phục màu cam, đầu đội mũ ô sa ngồi đối diện nhau
Chữ Hán viết trên tranh Chánh nhất phẩm, Đông Các, Võ Hiển cho biết đây là hai vị quan đứng đầu điện Đông Các (Đông Các đại học sĩ) và điện Võ Hiển (Võ Hiển điện đại học sĩ) trong triều đình Huế, hàm chánh nhất phẩm, vận lễ phục tế Nam Giao. Bức thứ bảy vẽ hình con voi có phủ bành bằng vải màu vàng, thêu hình viên long; một người quản tượng mặc áo màu đỏ tía cưỡi trên đầu voi và ba người lính đi bên cạnh con voi mặc binh phục, đội nón dấu, lưng thắt khăn với các màu sắc khác nhau. Chữ Hán trên bức tranh này cho biết họ là những người lính thuộc Kinh tượng vệ, được gọi bằng các danh xưng: Hiệp quản), Dương, Binh và Thanh minh
Chữ Hán viết trên tranh Chánh nhất phẩm, Đông Các, Võ Hiển cho biết đây là hai vị quan đứng đầu điện Đông Các (Đông Các đại học sĩ) và điện Võ Hiển (Võ Hiển điện đại học sĩ) trong triều đình Huế, hàm chánh nhất phẩm, vận lễ phục tế Nam Giao. Bức thứ bảy vẽ hình con voi có phủ bành bằng vải màu vàng, thêu hình viên long; một người quản tượng mặc áo màu đỏ tía cưỡi trên đầu voi và ba người lính đi bên cạnh con voi mặc binh phục, đội nón dấu, lưng thắt khăn với các màu sắc khác nhau. Chữ Hán trên bức tranh này cho biết họ là những người lính thuộc Kinh tượng vệ, được gọi bằng các danh xưng: Hiệp quản), Dương, Binh và Thanh minh
Ðàn Nam Giao (1903)
Ðàn Nam Giao (1903)
Cúng bái
Cúng bái
Các vì sao
Các vì sao
Ðoàn diễu hành lễ phục tế Nam Giao trở về
Ðoàn diễu hành lễ phục tế Nam Giao trở về
Nhạc cổ truyền
Nhạc cổ truyền
Thổi sáo
Thổi sáo
Nam Giao toàn cảnh
Nam Giao toàn cảnh
Các quan đại thần trước điện trong lễ Nam Giao
Các quan đại thần trước điện trong lễ Nam Giao
Cột cờ thành Huế ngày tế lễ Nam Giao dịp tết năm 1935
Cột cờ thành Huế ngày tế lễ Nam Giao dịp tết năm 1935
Dưới thời nhà Nguyễn, tế lễ Nam Giao là nghi lễ chính vào mùa xuân mỗi năm
Dưới thời nhà Nguyễn, tế lễ Nam Giao là nghi lễ chính vào mùa xuân mỗi năm
Các quan đại thần trước đàn tế trong lễ Nam Giao -  Huế
Các quan đại thần trước đàn tế trong lễ Nam Giao - Huế
Lễ tế Nam Giao đi qua trước Grand Hotel de Hue - 1939.
Tế Nam Giao là lễ tế trời, đất và các vị thần linh quan trọng nhất trong bờ cõi quốc gia. Bởi vậy, trong chế độ quân chủ ở nước ta, đây là lễ tế quan trọng nhất.
Từ thời Gia Long (1802 - 1819), lễ tế Nam Giao được cử hành vào thượng tuần tháng hai âm lịch hàng năm. Từ năm 1890, vì thấy mỗi lần tế lễ quá tốn kém, nên vua Thành Thái thay đổi ba năm mới tế một lần. Bộ Công phải chuẩn bị từ mấy tháng trước cho các công việc tế lễ. Họ phải mua sắm hàng chục con trâu, lợn, dê về nuôi vỗ béo bằng những thức ăn tinh sạch. Mấy ngày trước lễ, các làng xã ở phủ Thừa Thiên được lệnh kết cổng chào, đặt hương án hai bên đường vua đi qua từ Ngọ Môn đến Trai Cung ở Nam Giao để lạy mừng. Mỗi lần tế, vua đến và ở lại Trai Cung 3 ngày, thời Bảo Đại rút xuống còn một ngày. Từ Đại Nội vua đi lên Trai Cung với một đoàn tùy tùng hộ giá gọi là Ngự Đạo có khoảng từ 1000 đến 5000 người. Ngự đạo kéo dài hàng cây số gồm các hoàng thân, quan văn, quan võ, lính mang gươm, giáo, cờ quạt, trướng liễn, tàn lọng, chiêng trống, voi ngựa, long đình, các ban đại nhạc, phường bát âm, các đội văn công, vũ công... tất cả đều mặc lễ phục và trang sức rực rỡ. Vua ngồi trên Ngự liễn do lính Loan gánh đi ở giữa trung đạo. Đại lễ chính thức bắt đầu lúc 2 giờ sáng kéo dài gần 3 giờ.
Lễ tế Nam Giao đi qua trước Grand Hotel de Hue - 1939.
Tế Nam Giao là lễ tế trời, đất và các vị thần linh quan trọng nhất trong bờ cõi quốc gia. Bởi vậy, trong chế độ quân chủ ở nước ta, đây là lễ tế quan trọng nhất.
Từ thời Gia Long (1802 - 1819), lễ tế Nam Giao được cử hành vào thượng tuần tháng hai âm lịch hàng năm. Từ năm 1890, vì thấy mỗi lần tế lễ quá tốn kém, nên vua Thành Thái thay đổi ba năm mới tế một lần. Bộ Công phải chuẩn bị từ mấy tháng trước cho các công việc tế lễ. Họ phải mua sắm hàng chục con trâu, lợn, dê về nuôi vỗ béo bằng những thức ăn tinh sạch. Mấy ngày trước lễ, các làng xã ở phủ Thừa Thiên được lệnh kết cổng chào, đặt hương án hai bên đường vua đi qua từ Ngọ Môn đến Trai Cung ở Nam Giao để lạy mừng. Mỗi lần tế, vua đến và ở lại Trai Cung 3 ngày, thời Bảo Đại rút xuống còn một ngày. Từ Đại Nội vua đi lên Trai Cung với một đoàn tùy tùng hộ giá gọi là Ngự Đạo có khoảng từ 1000 đến 5000 người. Ngự đạo kéo dài hàng cây số gồm các hoàng thân, quan văn, quan võ, lính mang gươm, giáo, cờ quạt, trướng liễn, tàn lọng, chiêng trống, voi ngựa, long đình, các ban đại nhạc, phường bát âm, các đội văn công, vũ công... tất cả đều mặc lễ phục và trang sức rực rỡ. Vua ngồi trên Ngự liễn do lính Loan gánh đi ở giữa trung đạo. Đại lễ chính thức bắt đầu lúc 2 giờ sáng kéo dài gần 3 giờ.

Xem Thêm