Nhà sách Khai Trí

Nhắc tới Sài Gòn xưa, ngoài những công trình kiến trúc, con người,… thì sách cũng là một phần không thể thiếu. Khi bàn về sách thì mọi người sẽ không bỏ qua phần sách đó của nhà xuất bản nào. Bữa nay, Sài Gòn Năm Xưa sẽ nói về nhà sách kiêm nhà xuất bản Khai Trí. Chủ của nhà sách tên là Nguyễn Hùng Trương, được mọi người hay gọi với tên ông “Khai Trí”.

Tổng hợp: [Bạc Tình]

Nguồn:
- http://hoiquanphidung.com/showthread.php?4758-Nh%C3%A0-s%C3%A1ch-Khai-Tri-n%C4%83m-x%C6%B0a-%C3%94ng-Nguy%E1%BB%85n-H%C3%B9ng-Tr%C6%B0%C6%A1ng-(-Ch%E1%BB%A7-nh%C3%A0-s%C3%A1ch-Khai-Tr%C3%AD-)
- http://vi.wikipedia.org/wiki/Khai_Tr%C3%AD_(nh%C3%A0_s%C3%A1ch)
- http://hoiquanphidung.com/showthread.php?4758-Nh%C3%A0-s%C3%A1ch-Khai-Tri-n%C4%83m-x%C6%B0a-%C3%94ng-Nguy%E1%BB%85n-H%C3%B9ng-Tr%C6%B0%C6%A1ng-%28-Ch%E1%BB%A7-nh%C3%A0-s%C3%A1ch-Khai-Tr%C3%AD-%29
- http://www.nguyenkhapnoi.com/2013/07/14/ong-khai-tri-nguy%E1%BB%85n-hung-tr%C6%B0%C6%A1ng/
Ông “Khai Trí” -  Nguyễn Hùng Trương, sinh năm 1926 tại Thủ Đức. Thuở nhỏ, ông thường nhịn ăn sáng, dùng 2 đồng xu mẹ cho để mua báo đọc. Lên Sài Gòn học trung học ở Petrus Ký, ông được sắm cho chiếc xe đạp cũ để cuối tuần đạp về nhà, đầu tuần trở lên với món tiền đủ để tiêu xài dè sẻn trong tuần. Nhưng cứ mỗi chiều thứ hai là ông tiêu sạch số tiền đó vào sách báo rồi cả tuần nhịn ăn sáng, chỉ uống nước lã cho đỡ đói.

Sách ông mua hầu hết là sách báo nước ngoài, vào thập niên 1940 ông đã gây dựng được một tủ sách có giá trị. Bạn bè đến chơi, thấy ông có nhiều sách hay thường nhờ ông mua giùm. Có lần, chỉ 5 người nhờ nhưng ông mua đến 10 cuốn để được hưởng 30% hoa hồng. Số sách dư ra, ông đem ký gửi ở quán sách. 3 hôm sau, người chủ quán hỏi ông sách loại đó còn không, nếu còn thì đem tới tiếp vì sách gửi trước đã bán hết rồi. 
 
Từ đó, ông nảy ra ý định mua sách báo ở nước ngoài về gửi bán. Sách ông chọn là loại sách có giá trị, quý hiếm, nhiều người cần mà trong nước không có bán. Lúc đầu mua mỗi thứ vài chục cuốn, thấy bán chạy ông mới tăng số lượng lên, có khi cả nghìn cuốn. Có người nói rằng ông Khai Trí khởi nghiệp bằng chiếc xe đẩy bán sách, thường đậu trước trường Chassesloup Laubat (nay là trường THPT Lê Quý Đôn) đường Hồng Thập Tự (nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai).

Hình: chân dung ông Khai Trí - Nguyễn Hùng Trương
Ông “Khai Trí” - Nguyễn Hùng Trương, sinh năm 1926 tại Thủ Đức. Thuở nhỏ, ông thường nhịn ăn sáng, dùng 2 đồng xu mẹ cho để mua báo đọc. Lên Sài Gòn học trung học ở Petrus Ký, ông được sắm cho chiếc xe đạp cũ để cuối tuần đạp về nhà, đầu tuần trở lên với món tiền đủ để tiêu xài dè sẻn trong tuần. Nhưng cứ mỗi chiều thứ hai là ông tiêu sạch số tiền đó vào sách báo rồi cả tuần nhịn ăn sáng, chỉ uống nước lã cho đỡ đói.

Sách ông mua hầu hết là sách báo nước ngoài, vào thập niên 1940 ông đã gây dựng được một tủ sách có giá trị. Bạn bè đến chơi, thấy ông có nhiều sách hay thường nhờ ông mua giùm. Có lần, chỉ 5 người nhờ nhưng ông mua đến 10 cuốn để được hưởng 30% hoa hồng. Số sách dư ra, ông đem ký gửi ở quán sách. 3 hôm sau, người chủ quán hỏi ông sách loại đó còn không, nếu còn thì đem tới tiếp vì sách gửi trước đã bán hết rồi.

Từ đó, ông nảy ra ý định mua sách báo ở nước ngoài về gửi bán. Sách ông chọn là loại sách có giá trị, quý hiếm, nhiều người cần mà trong nước không có bán. Lúc đầu mua mỗi thứ vài chục cuốn, thấy bán chạy ông mới tăng số lượng lên, có khi cả nghìn cuốn. Có người nói rằng ông Khai Trí khởi nghiệp bằng chiếc xe đẩy bán sách, thường đậu trước trường Chassesloup Laubat (nay là trường THPT Lê Quý Đôn) đường Hồng Thập Tự (nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai).

Hình: chân dung ông Khai Trí - Nguyễn Hùng Trương
Nhờ cố gắng làm việc không quản mệt mỏi, tiết kiệm từng đồng nên đến năm 1952 ông Khai Trí đủ vốn để mở một hiệu sách nhỏ tại 62 đại lộ Bonard (nay là Lê Lợi ), đặt tên là Nhà sách Khai Trí ( nay là Nhà sách Sài Gòn ).

Hình: Nhà sách Khai Trí xưa.
Nhờ cố gắng làm việc không quản mệt mỏi, tiết kiệm từng đồng nên đến năm 1952 ông Khai Trí đủ vốn để mở một hiệu sách nhỏ tại 62 đại lộ Bonard (nay là Lê Lợi ), đặt tên là Nhà sách Khai Trí ( nay là Nhà sách Sài Gòn ).

Hình: Nhà sách Khai Trí xưa.
Đây là nhà sách đầu tiên ở Việt Nam bán hàng theo kiểu tự chọn, khách có thể đứng đọc tại chỗ hàng giờ rồi đi ra mà không phải mua. Nữ nhân viên bán hàng mặc đồng phục, lúc nào cũng vui vẻ ân cần, trông nom một cách kín đáo... Những điều này hiện nay được áp dụng ở đa số hiệu sách nhưng vào thời điểm đó thì quá mới mẻ và rất được khách hàng ủng hộ, nhờ vậy mà sau đó nhà sách được mở rộng thêm 2 căn liền kề với nhiều tầng lầu (số 60 – 62 đại lộ Lê Lợi).
Đây là nhà sách đầu tiên ở Việt Nam bán hàng theo kiểu tự chọn, khách có thể đứng đọc tại chỗ hàng giờ rồi đi ra mà không phải mua. Nữ nhân viên bán hàng mặc đồng phục, lúc nào cũng vui vẻ ân cần, trông nom một cách kín đáo... Những điều này hiện nay được áp dụng ở đa số hiệu sách nhưng vào thời điểm đó thì quá mới mẻ và rất được khách hàng ủng hộ, nhờ vậy mà sau đó nhà sách được mở rộng thêm 2 căn liền kề với nhiều tầng lầu (số 60 – 62 đại lộ Lê Lợi).
Chủ nhân Khai Trí là một người có hoài bão về văn hóa. Ngoài việc bán sách báo và văn phòng phẩm, ông còn làm xuất bản. Ông rất có lòng với giới cầm bút, thường tiêu những món tiền lớn cho tác quyền những sách mà họ đưa tới cho ông xuất bản , hoặc đôi khi chỉ mới là những sách “dự tính viết” thôi. Nguyễn Ngu Í, Nguyễn Hiến Lê, Trần Tuấn Kiệt v.v …một thời đã là những “thân chủ” của ông. Khai Trí cũng là một nhà xuất bản chuyên in Tự Điển của miền Nam, từ những cuốn thông dụng được dùng nhiều trong học giới và nhà trường như Pháp Việt Tự Điển của Đào Đăng Vỹ; Anh Việt, Việt Anh Từ Điển của Nguyễn Văn Khôn, đến những cuốn tuy cần thiết cho học thuật nhưng khó tiêu thụ như Hán Việt Từ Điển của Thiều Chửu; Hán Việt Tân Từ Điển của Nguyễn Quốc Hùng, v.v…. Chỉ riêng lãnh vực từ điển, công khó của ông đối với nền học vấn của quốc dân cũng đã là lớn lao rồi, chưa nói đến biết bao sách giáo khoa, sách nghiên cứu, sách văn học, cùng vô số báo chí đã được ông xuất bản hoặc phát hành, tạo ra một đóng góp khổng lồ cho văn hóa nước nhà trong một giai đoạn lịch sử. Bắt đầu năm 1971, Khai Trí cũng bắt đầu ra sách riêng, chủ yếu là sách thiếu nhi như Tuần báo Thiếu Nhi do ông và nhà văn Nhật Tiến chủ trương. Ngoài ra, nhà sách Khai Trí còn bảo trợ cho Tập san Sử Địa, một tập san nghiên cứu uy tín do giáo sư Nguyễn Nhã điều hành.

Hình: Ông Khai Trí và nhàn văn Nhật Tiến.
Chủ nhân Khai Trí là một người có hoài bão về văn hóa. Ngoài việc bán sách báo và văn phòng phẩm, ông còn làm xuất bản. Ông rất có lòng với giới cầm bút, thường tiêu những món tiền lớn cho tác quyền những sách mà họ đưa tới cho ông xuất bản , hoặc đôi khi chỉ mới là những sách “dự tính viết” thôi. Nguyễn Ngu Í, Nguyễn Hiến Lê, Trần Tuấn Kiệt v.v …một thời đã là những “thân chủ” của ông. Khai Trí cũng là một nhà xuất bản chuyên in Tự Điển của miền Nam, từ những cuốn thông dụng được dùng nhiều trong học giới và nhà trường như Pháp Việt Tự Điển của Đào Đăng Vỹ; Anh Việt, Việt Anh Từ Điển của Nguyễn Văn Khôn, đến những cuốn tuy cần thiết cho học thuật nhưng khó tiêu thụ như Hán Việt Từ Điển của Thiều Chửu; Hán Việt Tân Từ Điển của Nguyễn Quốc Hùng, v.v…. Chỉ riêng lãnh vực từ điển, công khó của ông đối với nền học vấn của quốc dân cũng đã là lớn lao rồi, chưa nói đến biết bao sách giáo khoa, sách nghiên cứu, sách văn học, cùng vô số báo chí đã được ông xuất bản hoặc phát hành, tạo ra một đóng góp khổng lồ cho văn hóa nước nhà trong một giai đoạn lịch sử. Bắt đầu năm 1971, Khai Trí cũng bắt đầu ra sách riêng, chủ yếu là sách thiếu nhi như Tuần báo Thiếu Nhi do ông và nhà văn Nhật Tiến chủ trương. Ngoài ra, nhà sách Khai Trí còn bảo trợ cho Tập san Sử Địa, một tập san nghiên cứu uy tín do giáo sư Nguyễn Nhã điều hành.

Hình: Ông Khai Trí và nhàn văn Nhật Tiến.
Để kết thúc bài viết này, Sài Gòn Năm Xưa xin trích lại một đoạn trong một bài viết mang nhan đề “Vĩnh biệt ông Khai Trí” của nhà văn Nguyễn Thụy Long (tác giả cuốn tiểu thuyết “Loan Mắt Nhung”):
 
“Ông Khai Trí, Nguyễn Hùng Trương, sinh năm 1926 tại Thủ Đức, Gia Định, mất hồi 5 giờ 15 ngày 11 tháng 3 năm 2005, tức ngày mồng 2 tháng 2 năm Ất Dậu, thọ 80 tuổi sau hai tuần nằm bệnh viện. Ông mất đi do sức già lực kiệt, nhiều năm ông cố gắng tranh đấu để xin lại hiệu sách vĩ đại của ông sau khi bị nhà nước Việt Nam XHCN tịch thu, sau đợt cải tạo văn hóa 1976 (*) tại Sài Gòn.“
 
(*) Lúc đó, ông bị kết tội Biệt Kích Văn Nghệ và kho sách 60 tấn của ông cũng bị thiêu hủy

Hình: Nhà sách Khai Trí năm xưa giờ là Nhà sách Sài Gòn.
Để kết thúc bài viết này, Sài Gòn Năm Xưa xin trích lại một đoạn trong một bài viết mang nhan đề “Vĩnh biệt ông Khai Trí” của nhà văn Nguyễn Thụy Long (tác giả cuốn tiểu thuyết “Loan Mắt Nhung”):

“Ông Khai Trí, Nguyễn Hùng Trương, sinh năm 1926 tại Thủ Đức, Gia Định, mất hồi 5 giờ 15 ngày 11 tháng 3 năm 2005, tức ngày mồng 2 tháng 2 năm Ất Dậu, thọ 80 tuổi sau hai tuần nằm bệnh viện. Ông mất đi do sức già lực kiệt, nhiều năm ông cố gắng tranh đấu để xin lại hiệu sách vĩ đại của ông sau khi bị nhà nước Việt Nam XHCN tịch thu, sau đợt cải tạo văn hóa 1976 (*) tại Sài Gòn.“

(*) Lúc đó, ông bị kết tội Biệt Kích Văn Nghệ và kho sách 60 tấn của ông cũng bị thiêu hủy

Hình: Nhà sách Khai Trí năm xưa giờ là Nhà sách Sài Gòn.
Tiếp đây là 1 số tựa sách của Nhà sách Khai Trí ngày nào...

Hình: Tuần san Thiếu Nhi
Tiếp đây là 1 số tựa sách của Nhà sách Khai Trí ngày nào...

Hình: Tuần san Thiếu Nhi
Tạp san Sử Địa (số 29)
Tạp san Sử Địa (số 29)
Còn đây là 1 bài viết về Tuần báo Thiếu nhi cho bạn nào có hứng thú...
Còn đây là 1 bài viết về Tuần báo Thiếu nhi cho bạn nào có hứng thú...
2 bài báo viết về ông Khai Trí. Các bạn bấm next để xem tiếp.
2 bài báo viết về ông Khai Trí. Các bạn bấm next để xem tiếp.

Xem Thêm