Trò chơi tuổi thơ

Chơi chuyền (banh đũa, nẻ, khẻ)

Trò chơi dành cho con gái. Số người chơi 2-5 người. Đồ chơi gồm có 10 que nhỏ và một quả tròn nặng (quả cà, quả bòng nhỏ...), ngày nay các em thường chơi bằng quả bóng tennis.

Cầm quả ở tay phải tung lên không trung và nhặt từng que. Lặp lại cho đến khi quả rơi xuống đất là mất lượt. Chơi từ bàn 1 (lấy một que một lần tung) bàn 2 (lấy hai que một lần) cho đến 10, vừa nhặt quả chuyền vừa hát những câu thơ phù hợp với từng bàn. Một mốt, một mai, con trai, con hến,… Đôi tôi, đôi chị… Ba lá đa, ba lá đề v.v. Hết bàn mười thì chuyền bằng hai tay: chuyền một vòng, hai vòng hoặc ba vòng... và hát: “Đầu quạ, quá giang, sang sông, trồng cây, ăn quả, nhả hột…” khoảng 10 lần là hết một bàn chuyền, đi liền mấy ván sau và tính điểm được thua theo ván.

Khi người chơi không nhanh tay hay nhanh mắt để bắt được bóng và que cùng một lúc sẽ bị mất lượt, lượt chơi sẽ chuyển sang người bên cạnh.

Ad DTT
Chơi chuyền (banh đũa, nẻ, khẻ)

Trò chơi dành cho con gái. Số người chơi 2-5 người. Đồ chơi gồm có 10 que nhỏ và một quả tròn nặng (quả cà, quả bòng nhỏ...), ngày nay các em thường chơi bằng quả bóng tennis.

Cầm quả ở tay phải tung lên không trung và nhặt từng que. Lặp lại cho đến khi quả rơi xuống đất là mất lượt. Chơi từ bàn 1 (lấy một que một lần tung) bàn 2 (lấy hai que một lần) cho đến 10, vừa nhặt quả chuyền vừa hát những câu thơ phù hợp với từng bàn. Một mốt, một mai, con trai, con hến,… Đôi tôi, đôi chị… Ba lá đa, ba lá đề v.v. Hết bàn mười thì chuyền bằng hai tay: chuyền một vòng, hai vòng hoặc ba vòng... và hát: “Đầu quạ, quá giang, sang sông, trồng cây, ăn quả, nhả hột…” khoảng 10 lần là hết một bàn chuyền, đi liền mấy ván sau và tính điểm được thua theo ván.

Khi người chơi không nhanh tay hay nhanh mắt để bắt được bóng và que cùng một lúc sẽ bị mất lượt, lượt chơi sẽ chuyển sang người bên cạnh.

Ad DTT
Thú chơi họa mi chiến

Thú chơi họa mi chiến ở nước ta có nước ta từ thế kỷ thứ XI. Dã sử kể lại: Khi Lý Thường Kiệt đem quân dẹp loạn Nùng Tôn Hức ở Cao Bằng, con trai phiến loạn là Nùng Trí Cao không phục, tiếp tục dấy loạn. Tôn Đản lên đánh bắt được Trí Cao, thấy thần khí Trí Cao bạo liệt, Tôn Đản bèn tâu vua dùng đức để trị, gả công chúa, cho trấn ải biên thùy.

Ngày ấy, đất Thăng Long mới chỉ biết đến đàn ca, sáo nhị, chọi gà, đá dế, thả bồ câu... mà chưa ai biết đến họa mi chiến. Nhân dịp Tết Nguyên tiêu, Nùng Trí Cao tiến vua một đôi chim và giải trình cặn kẽ thú chơi của người vùng cao khi có hội, lúc đến chợ phiên. Từ cung đình đến phủ huyện phụ cận, họa mi chiến trở thành thú chơi không thể thiếu mỗi độ xuân về.

Trận đấu họa mi chiến được bắt đầu khi 4 lồng chim họa mi (2 chim mái, 2 chim trống) được đặt sát nhau. Hai lồng chim mái được đặt sau lồng chim trống. Chim mái có vai trò hộ chiến khá quan trọng trong quá trình thi đấu, nó thúc giục, động viên chim trống chiến đấu, và đôi khi có vai trò quyết định thắng bại của chim trống. Cửa lồng của 2 đối thủ được đặt áp sát nhau và được ngăn cách bởi một cửa nhỏ có vách ngăn để 2 đối thủ không nhẩy được vào lồng của nhau. Khi giám khảo ra lệnh mở áo phủ lồng và tháo cửa ngăn, 2 chú chim họa mi chiến sẽ lao vào nhau, tung ra những ngón đòn hiểm hóc, dùng mỏ nhọn mổ thẳng vào những chỗ hiểm như đầu, mắt... Hai con họa mi mái hộ chiến vừa bay nhảy, vừa quan sát trận chiến và cất tiếng "chùy, te" để thúc giục chim trống chiến đấu.

Lệ chơi quy định: khi trọng tài hô "Mở áo" (mở khăn trùm lồng) và hô "Rút thẻ cửa" là lúc đó bắt đầu tính giờ thi đấu (1 giây là 1 điểm). Nếu chim nào sau khi đối thủ 3 lần nhẩy vào cửa giáp đấu mà không chịu xuống đấu thì coi như bị xử thua. Họa mi chiến sẽ thi đấu liên tục. Chim thắng ở lại tiếp đối thủ mới. Họa mi vô địch chính là chim đánh được  nhiều đối thủ và có thời gian giao chiến lâu nhất.

Ad DTT
Thú chơi họa mi chiến

Thú chơi họa mi chiến ở nước ta có nước ta từ thế kỷ thứ XI. Dã sử kể lại: Khi Lý Thường Kiệt đem quân dẹp loạn Nùng Tôn Hức ở Cao Bằng, con trai phiến loạn là Nùng Trí Cao không phục, tiếp tục dấy loạn. Tôn Đản lên đánh bắt được Trí Cao, thấy thần khí Trí Cao bạo liệt, Tôn Đản bèn tâu vua dùng đức để trị, gả công chúa, cho trấn ải biên thùy.

Ngày ấy, đất Thăng Long mới chỉ biết đến đàn ca, sáo nhị, chọi gà, đá dế, thả bồ câu... mà chưa ai biết đến họa mi chiến. Nhân dịp Tết Nguyên tiêu, Nùng Trí Cao tiến vua một đôi chim và giải trình cặn kẽ thú chơi của người vùng cao khi có hội, lúc đến chợ phiên. Từ cung đình đến phủ huyện phụ cận, họa mi chiến trở thành thú chơi không thể thiếu mỗi độ xuân về.

Trận đấu họa mi chiến được bắt đầu khi 4 lồng chim họa mi (2 chim mái, 2 chim trống) được đặt sát nhau. Hai lồng chim mái được đặt sau lồng chim trống. Chim mái có vai trò hộ chiến khá quan trọng trong quá trình thi đấu, nó thúc giục, động viên chim trống chiến đấu, và đôi khi có vai trò quyết định thắng bại của chim trống. Cửa lồng của 2 đối thủ được đặt áp sát nhau và được ngăn cách bởi một cửa nhỏ có vách ngăn để 2 đối thủ không nhẩy được vào lồng của nhau. Khi giám khảo ra lệnh mở áo phủ lồng và tháo cửa ngăn, 2 chú chim họa mi chiến sẽ lao vào nhau, tung ra những ngón đòn hiểm hóc, dùng mỏ nhọn mổ thẳng vào những chỗ hiểm như đầu, mắt... Hai con họa mi mái hộ chiến vừa bay nhảy, vừa quan sát trận chiến và cất tiếng "chùy, te" để thúc giục chim trống chiến đấu.

Lệ chơi quy định: khi trọng tài hô "Mở áo" (mở khăn trùm lồng) và hô "Rút thẻ cửa" là lúc đó bắt đầu tính giờ thi đấu (1 giây là 1 điểm). Nếu chim nào sau khi đối thủ 3 lần nhẩy vào cửa giáp đấu mà không chịu xuống đấu thì coi như bị xử thua. Họa mi chiến sẽ thi đấu liên tục. Chim thắng ở lại tiếp đối thủ mới. Họa mi vô địch chính là chim đánh được nhiều đối thủ và có thời gian giao chiến lâu nhất.

Ad DTT
Nhảy dây
Nhảy dây
Đánh quay, còn gọi là đánh cù hoặc đánh gụ, là một trò chơi dân gian phổ biến ở hầu hết các sắc tộc của Việt Nam. Đây là trò chơi ngoài trời chủ yếu dành cho các bé trai nhưng cũng còn được thanh niên và những người già chơi, nó có thể có những tên gọi khác tùy theo sắc tộc như đánh tu lu (người Mông)...

Con quay: thường được làm bằng gỗ tốt, bền, thường là gỗ xoan; hoặc thứ gỗ gì dễ đẽo gọt sừng súc vật. Con quay có cấu tạo gồm 3 phần chủ yếu là thân, đinh quay và mấu để quấn dây.

Dây quay: dây quay được làm từ sợi có độ bền cao (sợi bện, dây đay, dây len, dây gai hoặc dây bằng vật liệu tổng hợp...) để có thể sử dụng lâu dài; chiều dài và kích thước của dây phù hợp với sải tay của người chơi cũng như kích thước con quay.
Đánh quay, còn gọi là đánh cù hoặc đánh gụ, là một trò chơi dân gian phổ biến ở hầu hết các sắc tộc của Việt Nam. Đây là trò chơi ngoài trời chủ yếu dành cho các bé trai nhưng cũng còn được thanh niên và những người già chơi, nó có thể có những tên gọi khác tùy theo sắc tộc như đánh tu lu (người Mông)...

Con quay: thường được làm bằng gỗ tốt, bền, thường là gỗ xoan; hoặc thứ gỗ gì dễ đẽo gọt sừng súc vật. Con quay có cấu tạo gồm 3 phần chủ yếu là thân, đinh quay và mấu để quấn dây.

Dây quay: dây quay được làm từ sợi có độ bền cao (sợi bện, dây đay, dây len, dây gai hoặc dây bằng vật liệu tổng hợp...) để có thể sử dụng lâu dài; chiều dài và kích thước của dây phù hợp với sải tay của người chơi cũng như kích thước con quay.
Đánh bi, còn gọi là chơi bi, bắn bi, búng bi (tiếng Pháp : bille), là trò chơi phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Đây là trò chơi có công cụ đơn giản, cách chơi phong phú, thuận tiện nên có thể chơi cả trong nhà lẫn ngoài trời. 

Ở Việt Nam, trò chơi này chủ yếu dành cho trẻ em, có từ hai người chơi trở lên.
Đánh bi, còn gọi là chơi bi, bắn bi, búng bi (tiếng Pháp : bille), là trò chơi phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Đây là trò chơi có công cụ đơn giản, cách chơi phong phú, thuận tiện nên có thể chơi cả trong nhà lẫn ngoài trời.

Ở Việt Nam, trò chơi này chủ yếu dành cho trẻ em, có từ hai người chơi trở lên.
Thả diều
Thả diều
Ô ăn quan, hay còn gọi tắt là ăn quan hoặc ô quan là một trò chơi dân gian của trẻ em mà chủ yếu là các bé gái. 

Đây là trò chơi có tính chất chiến thuật thường dành cho hai người chơi.
Ô ăn quan, hay còn gọi tắt là ăn quan hoặc ô quan là một trò chơi dân gian của trẻ em mà chủ yếu là các bé gái.

Đây là trò chơi có tính chất chiến thuật thường dành cho hai người chơi.
Đánh khăng (hay Đánh trỏng ở miền Nam), còn gọi là chơi khăng là một trò chơi dân gian của Việt Nam. 
Đây là trò chơi tập thể ngoài trời chủ yếu dành cho các bé trai.

Ca dao:
"Hoài tiền mua thuốc nhuộm răng
Để tiền mua mía đánh khăng vào mồm"
Đánh khăng (hay Đánh trỏng ở miền Nam), còn gọi là chơi khăng là một trò chơi dân gian của Việt Nam.
Đây là trò chơi tập thể ngoài trời chủ yếu dành cho các bé trai.

Ca dao:
"Hoài tiền mua thuốc nhuộm răng
Để tiền mua mía đánh khăng vào mồm"
Chọi cỏ gà.

Số lượng người chơi từ 2 – 3 người, nếu đông chia thành nhiều nhóm chơi.

Tìm quanh sân trường, vườn nhà, công viên, bờ đê… những nhánh cỏ gà có đầu xù lên thành những búi to bằng đầu đũa hoặc ngón tay út.

Phải lấy cả nhánh cỏ dài để có chỗ cầm tay cầm mà “chọi”

Mỗi người chỉ được quất mạnh (hết sức) “gà” của mình một lần vào “gà” của bạn.

Người thua (gà bị đứt cổ) phải đưa tiếp con “gà” khác của mình ra để cho bạn “chọi” tiếp lần thứ hai. Nếu “gà” thứ hai cũng bị đứt cổ thì lại lấy tiếp “gà” thứ ba… Cứ như thế cho đến khi “gà” mình không đứt cổ mà “gà” bạn đứt cổ thì đổi vai, bạn kia phải đưa “gà” ra để cho các bạn “chọi”.
Chọi cỏ gà.

Số lượng người chơi từ 2 – 3 người, nếu đông chia thành nhiều nhóm chơi.

Tìm quanh sân trường, vườn nhà, công viên, bờ đê… những nhánh cỏ gà có đầu xù lên thành những búi to bằng đầu đũa hoặc ngón tay út.

Phải lấy cả nhánh cỏ dài để có chỗ cầm tay cầm mà “chọi”

Mỗi người chỉ được quất mạnh (hết sức) “gà” của mình một lần vào “gà” của bạn.

Người thua (gà bị đứt cổ) phải đưa tiếp con “gà” khác của mình ra để cho bạn “chọi” tiếp lần thứ hai. Nếu “gà” thứ hai cũng bị đứt cổ thì lại lấy tiếp “gà” thứ ba… Cứ như thế cho đến khi “gà” mình không đứt cổ mà “gà” bạn đứt cổ thì đổi vai, bạn kia phải đưa “gà” ra để cho các bạn “chọi”.
Trò chơi búng (gảy) vòng thun.

Dùng ngón tay búng (gảy) vòng thun này lên vòng thun kia sao cho 2 vòng thun chồng (đè) lên nhau.
Nếu 2 vòng đè lên nhau được là được “ăn” (cầm lấy cả 2 vòng thu làm “của”) rồi lại tiếp tục búng vòng khác… Cứ như thế cho đến khi nào búng (gảy) “hỏng” (2 vòng thun không đè lên nhau được) thì bạn kế tiếp nữa đến lượt chơi.
Bạn kế tiếp chơi “hỏng” thì bạn kế tiếp nữa đến lượt chơi.

Trò chơi cứ tiếp tục cho đến khi hết thun. Ai được nhiều vòng thun hơn là thắng. Nếu là chia phe chơi thì phe nào được nhiều thun hơn là thắng cuộc.
Trò chơi búng (gảy) vòng thun.

Dùng ngón tay búng (gảy) vòng thun này lên vòng thun kia sao cho 2 vòng thun chồng (đè) lên nhau.
Nếu 2 vòng đè lên nhau được là được “ăn” (cầm lấy cả 2 vòng thu làm “của”) rồi lại tiếp tục búng vòng khác… Cứ như thế cho đến khi nào búng (gảy) “hỏng” (2 vòng thun không đè lên nhau được) thì bạn kế tiếp nữa đến lượt chơi.
Bạn kế tiếp chơi “hỏng” thì bạn kế tiếp nữa đến lượt chơi.

Trò chơi cứ tiếp tục cho đến khi hết thun. Ai được nhiều vòng thun hơn là thắng. Nếu là chia phe chơi thì phe nào được nhiều thun hơn là thắng cuộc.
Trò chơi vật tay.
Trò chơi vật tay.
Trò chơi cò kè cút kít.
Trò chơi cò kè cút kít.

Xem Thêm