Từ dân lên quan

Nguồn:
http://nguyentl.free.fr/html/photo_examen_vn.htm

Từ ngàn xưa, do ảnh hưởng của Khổng Mạnh, xã hội Việt Nam rất coi trọng các nhà nho giáo. Phần đông những quan lại đều được tuyển chọn từ tầng lớp học thức này.
Dưới triều Nguyễn, cứ 3 năm thì triều đình lại mở khóa thi Hương ở các tỉnh lớn, ai dự thi cũng được, thí sinh trúng tuyển thì được gọi là Cử-Nhân (người được địa phương tiến cử với triều đình). Năm sau thì các Cử-Nhân vào Kinh để thi Hội và thi Ðình. Ai đậu khóa thi Hội thì được gọi là Thám Hoa, đậu khóa thi Ðình thì được gọi là Tiến-Sĩ (người có tầm học uyên bác), tên họ sẽ được khắc trên bảng vàng hay bia đá, rồi lưu lại cho muôn thế hệ sau. Các tân khoa này đều sẽ trở thành quan lại của triều đình nếu họ muốn. Sau đó họ sẽ được ngồi võng lọng rồi được binh lính đưa về làng xưa để "vinh qui bái tổ", một vinh dự tối cao mà ngày xưa tất cả các học trò đều mơ ước.
Từ ngàn xưa, đây là con đường duy nhất để đưa đến sự vinh quang nên phong tục này đã đi sâu vào tâm não của dân Việt, mãi đến ngày hôm nay sự suy nghĩ này vẫn còn tồn tại.
Sau đây là những hình ảnh hiếm hoi ghi chép lại một phong tục ngàn năm.
Admin DDGV
Tên người trúng tuyển được khắc trên bảng vàng (1897)
Tên người trúng tuyển được khắc trên bảng vàng (1897)
Một hình vẽ năm 1895 cho thấy cảnh các thí sinh đang làm bài
Một hình vẽ năm 1895 cho thấy cảnh các thí sinh đang làm bài
Các thí sinh đi vào quảng trường thi Nam Ðịnh (năm 1897), họ phải tự làm lều và đặt chõng để viết bài
Các thí sinh đi vào quảng trường thi Nam Ðịnh (năm 1897), họ phải tự làm lều và đặt chõng để viết bài
Hội đồng giám khảo (1897)
Hội đồng giám khảo (1897)
Hội đồng giám khảo (1897)
Hội đồng giám khảo (1897)
Giám khảo Trần-Sĩ-Trác (1897)
Giám khảo Trần-Sĩ-Trác (1897)
Các tân khoa cảm tạ Tổng Ðốc Nam Ðịnh (1897)
Các tân khoa cảm tạ Tổng Ðốc Nam Ðịnh (1897)
Hội đồng giám khảo (1897)
Hội đồng giám khảo (1897)
Xướng danh những người trúng tuyển
Xướng danh những người trúng tuyển
Lều chõng đi thi
	Thi_sinh_70t.jpg (76017 octets)
Lều chõng đi thi
Thi_sinh_70t.jpg (76017 octets)
Sĩ-tử và thân nhân đến nghe xướng danh (1897)
Sĩ-tử và thân nhân đến nghe xướng danh (1897)
Ngày kết quả, người đứng trên cao dùng loa để xướng danh người trúng tuyển (1897)
Ngày kết quả, người đứng trên cao dùng loa để xướng danh người trúng tuyển (1897)
Một nhà nho hay anh học trò
Một nhà nho hay anh học trò
Các tân khoa đến bái tạ tại văn miếu (1897)
Các tân khoa đến bái tạ tại văn miếu (1897)
Các tân khoa được rước đi dạo phố để cho mọi người xem (1897)
Các tân khoa được rước đi dạo phố để cho mọi người xem (1897)
Các tân khoa được Tổng Ðốc thay mặt nhà vua ban yến (1897)
Các tân khoa được Tổng Ðốc thay mặt nhà vua ban yến (1897)
Thầy đồ đang dạy học
Thầy đồ đang dạy học
Thầy giáo làng
Thầy giáo làng
Thầy đồ dạy học trò (trong một gia đình giàu?)
Thầy đồ dạy học trò (trong một gia đình giàu?)
Thí sinh 70 tuổi
Thí sinh 70 tuổi
Các tân khoa được ban mũ, áo, hia (1897)
Các tân khoa được ban mũ, áo, hia (1897)
các quan được triều đình Huế cử đi thương thuyết với nhà Thanh
các quan được triều đình Huế cử đi thương thuyết với nhà Thanh
Hồ Ðình Hy (1808-1857) giữ chức quan thái bộc trong Triều Nguyễn.

Ông đặc trách ngành dệt tơ lụa, vải vóc của cả nước.
Hồ Ðình Hy (1808-1857) giữ chức quan thái bộc trong Triều Nguyễn.

Ông đặc trách ngành dệt tơ lụa, vải vóc của cả nước.
Cảnh "Vinh quy bái tổ" qua tranh khắc gỗ đầu thế kỷ XX.
Nguồn: Tranh do H.Oger in trong sách Kỹ thuật của người An Nam.
Henri Oger là 1 người Pháp ở Đông Dương từ năm 1908 đến năm 1919 và có ba năm làm việc tại Hà Nội (1907 -1909). Công việc đặc thù của quản lý viên trong cơ quan hành chính dân sự của chính quyền Đông Dương đòi hỏi ông phải tiến hành nghiên cứu về những thao tác và nghề nghiệp thủ công của người Việt Nam để xây dựng, thống kê các thuật ngữ kỹ thuật, sau đó nghiên cứu sâu về gia đình người Việt. 
Với lòng ngưỡng mộ văn hoá Việt Nam, công trình thống kê các thuật ngữ kỹ thuật đã trở thành một công trình văn minh vật chất khổng lồ của Henri, tập hợp 4577 bức tranh khắc. Theo đó, ông đã cùng các nghệ sỹ khắc gỗ như Nguyễn Văn Đăng, Phạm Văn Giai cùng một số những người khác đi khắp 36 phố phường và vùng ngoại thành Hà Nội để phác họa trên giấy những hình ảnh phản ánh đời sống của người dân Hà thành, từ sản xuất, buôn bán đến vui chơi, tập tục... Tất cả đều được vẽ lại một cách rất tỉ mỉ và chi tiết. Trước khi khắc gỗ ông còn mời người dân kiểm tra lại.
Do không có hỗ trợ tài chính, tác giả Henri Oger chỉ in được 60 bản trên giấy dó khổ lớn bằng phương pháp mộc bản và phải dùng đến hơn 700 bản khắc gỗ.
Cảnh "Vinh quy bái tổ" qua tranh khắc gỗ đầu thế kỷ XX.
Nguồn: Tranh do H.Oger in trong sách Kỹ thuật của người An Nam.
Henri Oger là 1 người Pháp ở Đông Dương từ năm 1908 đến năm 1919 và có ba năm làm việc tại Hà Nội (1907 -1909). Công việc đặc thù của quản lý viên trong cơ quan hành chính dân sự của chính quyền Đông Dương đòi hỏi ông phải tiến hành nghiên cứu về những thao tác và nghề nghiệp thủ công của người Việt Nam để xây dựng, thống kê các thuật ngữ kỹ thuật, sau đó nghiên cứu sâu về gia đình người Việt.
Với lòng ngưỡng mộ văn hoá Việt Nam, công trình thống kê các thuật ngữ kỹ thuật đã trở thành một công trình văn minh vật chất khổng lồ của Henri, tập hợp 4577 bức tranh khắc. Theo đó, ông đã cùng các nghệ sỹ khắc gỗ như Nguyễn Văn Đăng, Phạm Văn Giai cùng một số những người khác đi khắp 36 phố phường và vùng ngoại thành Hà Nội để phác họa trên giấy những hình ảnh phản ánh đời sống của người dân Hà thành, từ sản xuất, buôn bán đến vui chơi, tập tục... Tất cả đều được vẽ lại một cách rất tỉ mỉ và chi tiết. Trước khi khắc gỗ ông còn mời người dân kiểm tra lại.
Do không có hỗ trợ tài chính, tác giả Henri Oger chỉ in được 60 bản trên giấy dó khổ lớn bằng phương pháp mộc bản và phải dùng đến hơn 700 bản khắc gỗ.

Xem Thêm