XE ĐIỆN SÀI GÒN

Hơn một thế kỷ trước, người Pháp đã nhận thấy tầm quan trọng của việc phát triển hệ thống tàu điện nội đô (tramways) để phát triển giao thông đô thị Sài Gòn xưa. Sau khi đầu tư xây dựng, người Pháp đã khai thác hiệu quả hệ thống này. Ngày nay, chúng ta đã bỏ quên nó một cách vô cùng lãng phí.
Từ lâu, nhiều ý kiến cho rằng hệ thống tàu điện tại Sài Gòn ra đời vào năm 1881. Tuy nhiên, theo nhiều sử liệu vào năm này, khi đưa vào khai thác tuyến tàu điện Sài Gòn - Chợ Lớn thì Sài Gòn vẫn chưa có nhà máy và lưới điện. Đến năm 1896, Sài Gòn mới có nhà máy điện đầu tiên tại Chợ Quán (Đồng Nai). Tuy nhiên, từ năm 1881, người sài Gòn đã gọi các tramways là tàu điện dù thực chất đây là các tuyến tàu hỏa chạy bằng dầu và than.

Đến năm 1911, người Pháp tại Sài Gòn mới đầu tư nâng cấp hàng loạt nhà máy điện. Từ lúc này, các tuyết tàu hỏa đi trong nội đô Sài Gòn mới bắt đầu chuyển sang chạy bằng điện. Hơn 12 năm sau (năm 1923) khai thác tuyến xe điện đầu tiên, quá trình điện hóa các tuyến đường sắt nội đô mới hoàn thành. Chính thời điểm này, ở Sài Gòn mới định hình nên một hệ thống tàu điện đúng nghĩa.

Căn cứ vào các bản đồ Sài Gòn thời Pháp và các hình ảnh trong vé tàu còn lưu giữ ở Thư viện TP.HCM thì tuyến tàu điện đầu tiên tại Sài Gòn là đoạn từ cột cờ Thủ Ngữ (trên bến Bạch Đằng bây giờ) chạy thẳng vào Chợ Lớn. Toàn tuyến tàu điện này dài khoảng 14 km.

(Thắng Trần/nguoiduatin)

Các tuyến xe điện Sài Gòn

Theo ông Phụng Nghi, trong cuốn Sài Gòn trong mắt tôi xuất bản tại hải ngoại thì Sài Gòn có các tuyến xe điện: Tuyến “xe lửa mé sông” chạy từ Sài Gòn đến Bình Tây, dọc theo các đường Bến Chương Dương, Bến Hàm Tử, đường Trần Văn Kiểu (theo mé sông Sài Gòn, rạch Bến Nghé, kinh Tàu Hủ, kinh Bến Nghé).

Tuyến “xe lửa giữa”(vì nằm giữa hai tuyến nội đô) có lộ trình từ Boulevard de la Somme (Hàm Nghi), gần mé sông Sài Gòn chạy theo lộ trình Boulevard de la Somme, Galliéni (Trần Hưng Đạo A), Marins (Trần Hưng Đạo B), Tổng đốc Phương (Châu Văn Liêm), Bonhoure (Hải Thượng Lãn Ông) qua các ga Cuniac, Arras, Nancy, An Bình, Jaccaréo, Rodier.

Tuyến Sài Gòn – Phú Nhuận theo lộ trình: Đường Bonard (Lê Lợi), Paul Blancy (Hai Bà Trưng), qua Cầu Kiệu, đến chợ Xã Tài, nay là chợ Phú Nhuận.

Tuyến Sài Gòn – Hóc Môn qua các ga Đakao, Bà Chiểu, Bình Hòa, Gò Vấp, Hạnh Thông tây, Chợ Cầu, Quán Tre, Trung Chánh.

Tuyến Sài Gòn – Lái Thiêu – Búng (nay thuộc Bình Dương)

Hệ thống này do Công ty xe điện Pháp tại Đông Dương CFTI (Compagnie Francaise Tramwayélectric Indochine) đảm trách. Hệ thống xe điện tại Hà Nội cũng thuộc Công ty này. Xe điện tồn tại đến thời ông Diệm thì bị dẹp. Lúc đó có người cho rằng các ông trong chính phủ làm ăn mở hãng taxi nên dẹp xe điện khiến nhiều người nghèo luyến tiếc một phương tiện giao thông thân thiện vì rẻ và tiện lợi.

Theo Duyên Dáng Việt Nam
1940- xe điện trên Đại lộ Gallieni, nay là đường Trần Hưng Đạo

Saïgon - Vue du boulevard Galliéni - Tramway
1940- xe điện trên Đại lộ Gallieni, nay là đường Trần Hưng Đạo

Saïgon - Vue du boulevard Galliéni - Tramway
Saigon-Cholon 1966
Saigon-Cholon 1966
Bên hông tàu điện, đã xuất hiện những quảng cáo bắt mắt
Bên hông tàu điện, đã xuất hiện những quảng cáo bắt mắt
Xe điện trên đường phố Sài Gòn - 1948
LIFE
Xe điện trên đường phố Sài Gòn - 1948
LIFE
Saigon- Chợ Lớn, 1891.
Saigon- Chợ Lớn, 1891.
Quang cảnh Đại lộ Gallieni, (nay là đường Trần Hưng Đạo).
Nơi có tuyến tàu điệnTuyến “xe lửa giữa”(vì nằm giữa hai tuyến nội đô) chạy qua. Tuyến tàu điện này, có lộ trình từ Boulevard de la Somme (Hàm Nghi), gần mé sông Sài Gòn chạy theo lộ trình Boulevard de la Somme, Galliéni (Trần Hưng Đạo A), Marins (Trần Hưng Đạo B), Tổng đốc Phương (Châu Văn Liêm), Bonhoure (Hải Thượng Lãn Ông) qua các ga Cuniac, Arras, Nancy, An Bình, Jaccaréo, Rodier.

Saïgon - Vue du boulevard Galliéni - Tramway
Quang cảnh Đại lộ Gallieni, (nay là đường Trần Hưng Đạo).
Nơi có tuyến tàu điệnTuyến “xe lửa giữa”(vì nằm giữa hai tuyến nội đô) chạy qua. Tuyến tàu điện này, có lộ trình từ Boulevard de la Somme (Hàm Nghi), gần mé sông Sài Gòn chạy theo lộ trình Boulevard de la Somme, Galliéni (Trần Hưng Đạo A), Marins (Trần Hưng Đạo B), Tổng đốc Phương (Châu Văn Liêm), Bonhoure (Hải Thượng Lãn Ông) qua các ga Cuniac, Arras, Nancy, An Bình, Jaccaréo, Rodier.

Saïgon - Vue du boulevard Galliéni - Tramway
Tàu điện đi qua một khu chợ khá sầm uất trên đường Bonard (Nguyễn Huệ ngày nay), hơn một thế kỷ trước. 

Vị trí hiện tại (ảnh dưới) là phố đi bộ Nguyễn Huệ
Tàu điện đi qua một khu chợ khá sầm uất trên đường Bonard (Nguyễn Huệ ngày nay), hơn một thế kỷ trước.

Vị trí hiện tại (ảnh dưới) là phố đi bộ Nguyễn Huệ
Một chiếc xe điện trên đại lộ Bonard (nay là Lê Lợi) -Sài Gòn, cuối những năm 1920.

An electric tram on Saigon’s boulevard Bonard (Lê Lợi) in the late 1920s

historicvietnam.com
Một chiếc xe điện trên đại lộ Bonard (nay là Lê Lợi) -Sài Gòn, cuối những năm 1920.

An electric tram on Saigon’s boulevard Bonard (Lê Lợi) in the late 1920s

historicvietnam.com

Xem Thêm