Có hay không “lòng tốt” của một thực dân?

Đã là thực dân đi xâm chiếm thuộc địa mục đích duy nhất chỉ có hai chữ bóc lột. 4 tiếng “khai hóa văn minh” đã tự bôi bẩn lên ngọn cờ Tam tài Tự do – bình đẳng – bác ái mà Pháp đã giương trong cuộc cách mạng tư sản rúng động châu Âu. Tuy nhiên, trong quá trình khai thác thuộc địa, đặt ách đô hộ, “mẫu quốc” vô tình để lại một vài hệ quả tích cực hiếm hoi. Những điều tốt đẹp rơi rớt và vô thức này lại khiến nhiều người lầm tưởng rằng dựa vào một thế lực mang tên thực dân, có thể làm cho đất nước phát triển hơn – một dân tộc bị xóa sổ nhưng cuộc sống ấm no – có thể chăng mơ ước bất khả thi? Thứ mà ta có thể dễ dàng nhìn thấy là các công trình kiến trúc, hệ thống giao thông, tiêu biểu là đường sắt. Nhưng lật ngược vấn đề, Pháp cho làm đường sắt nhằm mục đích luân chuyển hàng hóa, vũ khí, quân bị phục vụ chiến tranh, đàn áp, khai thác thuộc địa chứ đâu phải để dân ta sử dụng nâng cao đời sống. Đặc biệt phải nói đến mảng giáo dục, phải thừa nhận chúng ta đã tiếp thu được những ưu việt trong hệ thống giáo dục phương Tây, tiếp cận với khoa học. Để đạt mục đích đồng hóa và mị dân, triệt bỏ địa vị của chữ Hán và chữ Nôm và thay thế bằng chữ Pháp, còn văn tự cho tiếng nói người bản xứ nếu cần đã có chữ quốc ngữ cùng một họ mẫu tự La Tinh. Năm 1865 súy phủ Sài Gòn cho ra đời tờ Gia Định Báo là tờ Công Báo đầu tiên viết bằng chữ quốc ngữ. Các trường đào tạo thông ngôn đã được thành lập để phục vụ cho ý đồ của Pháp. Ngày 8/5/1861 Đô Đốc Charner ký nghị định lập trường Collège d'Adran để đào tạo thông ngôn người Việt và cho cả người Pháp muốn học tiếng Việt. Trường Thông Ngôn (Collège des Interprètes) được thiết lập ở Sài Gòn năm 1864, ở Hà Nội năm 1905. Pháp còn thiết lập các Trường Hậu Bổ (chuẩn bị bổ ra làm quan Apprenti Mandarin) ở Hà Nội năm 1903 và ở Huế năm 1911.
Thiết lập nên một nền giáo dục mang tên Enseignement Franco-Indigène, đây gọi là nhất tiễn hạ tam điêu. Một là, đào tạo lớp người thừa hành chính sách của Pháp là cai trị và khai thác ở Việt Nam và cả Đông Dương. Tầng lớp này bao gồm các viên chức trong các ngành hành chánh, giáo dục, y tế và xây dựng. Hai là, truyền bá tư tưởng Pháp, lòng biết ơn sự khai hóa của Pháp và sự trung thành với Pháp. Cuối cùng với mục đích mị dân, làm người Việt tin rằng hệ thống giáo dục của Pháp ở Việt Nam là văn minh và tiến bộ. Ba là dựng bình phong đối phó với sự đòi hỏi một nền giáo dục tiến bộ của người Việt trong tương lai mà thôi.
Biết tận dụng những hệ quả không ngờ này, tự lực tự cường vươn lên, và tất nhiên trong thời buổi hội nhập phải biết tận dụng nguồn đầu tư, hợp tác mới là thượng sách. Bao nhiêu bài học lịch sử đã cho thấy việc dựa dẫm vào một thế lực từ bên ngoài mà trong loạn, kết quả chung luôn là thất bại!
Trường Lycée Albert Sarraut (Hà Nội 1919) dành riêng cho học sinh người Pháp (gốc Gaulois) và con cái người Việt thân Pháp.
Trường Lycée Albert Sarraut (Hà Nội 1919) dành riêng cho học sinh người Pháp (gốc Gaulois) và con cái người Việt thân Pháp.
Trường nữ sinh Đồng Khánh (Hà Nội)
Trường nữ sinh Đồng Khánh (Hà Nội)
Trung Học Bảo Hộ (Trường Bưởi - Lycée du Protectorat)
Trung Học Bảo Hộ (Trường Bưởi - Lycée du Protectorat)
Lớp đệ Tứ niên (là lớp đệ tứ hay lớp 9) của trường  Bưởi -Lycée du Protectorat Hà Nội 1918-19  Sau khi đỗ Diplôme, một thiểu số (khoảng 20%) học lên cao đẳng và đại học để sau này quý vị trở thành những nhà lãnh đạo quốc gia.  Người có dấu X là Bác Sĩ Nguyễn Xuân Chữ (Chủ Tịch Quốc Hội thời VNCH - năm 1964)  Hàng ghế đầu là quý vị giáo sư người Pháp
Lớp đệ Tứ niên (là lớp đệ tứ hay lớp 9) của trường Bưởi -Lycée du Protectorat Hà Nội 1918-19
Sau khi đỗ Diplôme, một thiểu số (khoảng 20%) học lên cao đẳng và đại học để sau này quý vị trở thành những nhà lãnh đạo quốc gia.
Người có dấu X là Bác Sĩ Nguyễn Xuân Chữ (Chủ Tịch Quốc Hội thời VNCH - năm 1964)
Hàng ghế đầu là quý vị giáo sư người Pháp

Xem Thêm