Hoài niệm về xe lam.

Chiếc xe lam với tiếng máy nổ đặc trưng 1 thời là phương tiện giao thông quan trọng trong hệ thống giao thông ở Sài Gòn.

Tổng hợp: NCT.

Nguồn:
- http://vietnamnet.vn/vn/chuyen-trang/oto-xemay/114183/nho-xe-lam-sai-gon-xua.html
- http://ngochieppham.blogspot.com/2013/07/vai-loai-xe-co-xua-va-xe-binh-bich-xe.html
- http://www.congan.com.vn/?mod=detnews&catid=1663&id=457056
- http://dactrung.net/dtphorum/m485950-p24-print.aspx
- http://namrom64.blogspot.com/2012/08/hinh-xua-xe-lam-phuong-tien-giao-thong.html
- https://fbcdn-sphotos-d-a.akamaihd.net/hphotos-ak-frc3/305913_398217873619129_319428596_n.jpg
Xe lam bắt nguồn từ tên gọi của dòng sản phẩm Lambretta của Italia, là một phương tiện giao thông công cộng phổ biến ở Việt Nam từ rất lâu, phổ biến tại miền Nam từ thập niên 60, dành cho người lao động bình dân.

Đây là một loại xe khách hay xe chở hàng có cấu trúc tương tự như xe tuktuk , hiện vẫn là phương tiện giao thông phổ biến tại một số nước trên thế giới như Sudan, Bangladesh, Ấn Độ, Thái Lan...

Trong hình: 1 chiếc xe lam đang lưu thông ở khu vực là Công trường Quách Thị Trang ngày nay.
Xe lam bắt nguồn từ tên gọi của dòng sản phẩm Lambretta của Italia, là một phương tiện giao thông công cộng phổ biến ở Việt Nam từ rất lâu, phổ biến tại miền Nam từ thập niên 60, dành cho người lao động bình dân.

Đây là một loại xe khách hay xe chở hàng có cấu trúc tương tự như xe tuktuk , hiện vẫn là phương tiện giao thông phổ biến tại một số nước trên thế giới như Sudan, Bangladesh, Ấn Độ, Thái Lan...

Trong hình: 1 chiếc xe lam đang lưu thông ở khu vực là Công trường Quách Thị Trang ngày nay.
Gọi tên là
Gọi tên là "Xe Lam", nhưng thật ra có nhiều hiệu khác nhau (ví dụ xe của hãng Vespa,...) Song do về sau loại xe của hãng "Lambretta" chiếm đa số, nên người sử dụng cứ gọi chung là xe "Lam" cho tiện.
Xe lam là loại xe thùng nhỏ có 3 bánh xe, gồm một cabin cho tài xế ngồi lái phía trước và một thùng xe để chở khách hay chở hàng phía sau. Tên gọi này có nguồn gốc từ các dòng xe 3 bánh Lambretta FD (dung tích xy lanh 123 và 150 cc), FLI (175 cc) và sau đó là Lambro 200, 550 (đều 198 cc) của hãng Innocenti, Italy. Các dòng xe này lần lượt được nhập vào miền Nam Việt Nam từ đầu thập niên 1960 để thay thế xe ngựa thồ vẫn còn được lưu hành vào khoảng thời gian đó.
Xe lam là loại xe thùng nhỏ có 3 bánh xe, gồm một cabin cho tài xế ngồi lái phía trước và một thùng xe để chở khách hay chở hàng phía sau. Tên gọi này có nguồn gốc từ các dòng xe 3 bánh Lambretta FD (dung tích xy lanh 123 và 150 cc), FLI (175 cc) và sau đó là Lambro 200, 550 (đều 198 cc) của hãng Innocenti, Italy. Các dòng xe này lần lượt được nhập vào miền Nam Việt Nam từ đầu thập niên 1960 để thay thế xe ngựa thồ vẫn còn được lưu hành vào khoảng thời gian đó.
Các xe này được nhập ở dạng không đóng thùng, và tuỳ công năng chở người hay chở hàng sẽ được đóng thùng sau khi nhập.

Trong hình: thiếu nữ Sài Gòn trên xe lam.
Các xe này được nhập ở dạng không đóng thùng, và tuỳ công năng chở người hay chở hàng sẽ được đóng thùng sau khi nhập.

Trong hình: thiếu nữ Sài Gòn trên xe lam.
Thiết kế của xe lam chở khách khá đặc biệt, chia làm hai “toa” hẳn hoi. Phần đầu xe là nơi tài xế ung dung ngồi một mình để cầm cái càng lái giống như ghi-đông xe gắn máy, mặc dù chở tới cả chục người nhưng xe lam cũng vô số tay như xe hai bánh Lambretta. Dưới ghế ngồi của bác tài là thùng chứa máy xe, hễ xe chết máy hay “xịch đụi” là bác tài phải nhảy xuống đường mới giở yên lên được rồi dùng một sợi dây thừng kéo cho máy nổ (giống như vận hành máy phát điện gia đình) hoặc tra dầu, chùi bu-gi cho máy xe.

Thùng xe phía sau chở được khoảng 8 đến 10 hành khách. Khách ngồi trên hai hàng ghế dài đặt dọc theo thùng xe, song song nhau.

Trong hình: Ngồi xe lam ló chân ra ngoài là chuyện bình thường thôi!
Thiết kế của xe lam chở khách khá đặc biệt, chia làm hai “toa” hẳn hoi. Phần đầu xe là nơi tài xế ung dung ngồi một mình để cầm cái càng lái giống như ghi-đông xe gắn máy, mặc dù chở tới cả chục người nhưng xe lam cũng vô số tay như xe hai bánh Lambretta. Dưới ghế ngồi của bác tài là thùng chứa máy xe, hễ xe chết máy hay “xịch đụi” là bác tài phải nhảy xuống đường mới giở yên lên được rồi dùng một sợi dây thừng kéo cho máy nổ (giống như vận hành máy phát điện gia đình) hoặc tra dầu, chùi bu-gi cho máy xe.

Thùng xe phía sau chở được khoảng 8 đến 10 hành khách. Khách ngồi trên hai hàng ghế dài đặt dọc theo thùng xe, song song nhau.

Trong hình: Ngồi xe lam ló chân ra ngoài là chuyện bình thường thôi!
Giá một chiếc xe lam vào thập niên 60 khoảng 30 cây vàng nhưng đem lại nhiều lợi nhuận cho người chủ xe (theo lời 1 chủ xe:
Giá một chiếc xe lam vào thập niên 60 khoảng 30 cây vàng nhưng đem lại nhiều lợi nhuận cho người chủ xe (theo lời 1 chủ xe: "Chạy một ngày, ăn cả tháng chưa hết”). Đặc biệt, sau khi thống nhất năm 1975, các phương tiện cơ giới khác bị thiếu xăng hoặc thiếu phụ tùng thay thế không sử dụng được, thì xe lam được dùng làm phương tiện phổ biến rẻ tiền và bước vào thời vàng son.
Xe lam chở hoa Tết vào Sài Gòn.
Xe lam chở hoa Tết vào Sài Gòn.
Trong số gần 35.000 chiếc Lambro 550 xuất xưởng thì có 17.000 chiếc được xuất sang thị trường Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam.
Trong số gần 35.000 chiếc Lambro 550 xuất xưởng thì có 17.000 chiếc được xuất sang thị trường Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam.
1 bến xe thập niên 60-70, ta dễ dàng nhận thấy sự thống trị của xe lam.
1 bến xe thập niên 60-70, ta dễ dàng nhận thấy sự thống trị của xe lam.
Blogger Ngọc Hiệp Phạm có viết:
Blogger Ngọc Hiệp Phạm có viết: "Xe ngựa chạy nghe lóc cóc cùng tiếng lục lạc buộc ở cổ ngựa leng keng vui tai, xe lam cũng có tiếng máy nổ phành phạch đặc trưng, xe càng cũ thì tiếng máy càng kêu to, và mức độ ô nhiễm về khói do xe thải ra là vô địch, xe lam cũng thuộc loại vua chạy ẩu, muốn lấy ra là ra muốn tắp vô là vô, người đi đường phải biết ý mà tránh."

Trong hình: Bến xe lam giếng nước?!
Lại 1 bến xe lam đông đúc nữa!
Lại 1 bến xe lam đông đúc nữa!
Xe lam đậu tấp nập ở Chợ Lớn.
Xe lam đậu tấp nập ở Chợ Lớn.
Chuyến Xe Lam Năm Nào 
  
Năm xưa mỗi buổi tan trường 
Tôi, em băng ghế chung đường trên xe 
Bánh lăn qua phố, qua hè 
Hai người muốn nói...rụt rè nên không 
Bây giờ cách mặt xa lòng 
Nhớ hương với nhớ môi hồng hôm nao 
Xe lam ơi! biết khi nào 
Trúc đây vai sát với đào! hỡi mi? 
  
Cố Quận
Chuyến Xe Lam Năm Nào

Năm xưa mỗi buổi tan trường
Tôi, em băng ghế chung đường trên xe
Bánh lăn qua phố, qua hè
Hai người muốn nói...rụt rè nên không
Bây giờ cách mặt xa lòng
Nhớ hương với nhớ môi hồng hôm nao
Xe lam ơi! biết khi nào
Trúc đây vai sát với đào! hỡi mi?

Cố Quận
Chiếc xe lam còn sót lại được trưng dụng làm xe bán bánh lưu động. Xe này thường đậu trên đường Thành Thái hoặc đường Trương Định.
Chiếc xe lam còn sót lại được trưng dụng làm xe bán bánh lưu động. Xe này thường đậu trên đường Thành Thái hoặc đường Trương Định.
Ngày nay, xe lam có chức năng là xe đổ rác.
Ngày nay, xe lam có chức năng là xe đổ rác.
Trên chuyến xe lam đông người chiều nay 
Nghe từng cô đơn nỗi niềm chua cay 
Còn đâu một chuyến xe lam 
Ngày nao mộng ước vô vàn 
Nay kỷ niệm em một mình mang.

Vinh Sử
Trên chuyến xe lam đông người chiều nay
Nghe từng cô đơn nỗi niềm chua cay
Còn đâu một chuyến xe lam
Ngày nao mộng ước vô vàn
Nay kỷ niệm em một mình mang.

Vinh Sử

Xem Thêm